خطرات تهدید آمیز فوک خزری

چه خطراتی فوک‌های خزری را تهدید می‌کند؟

آلودگی‌های دریای خزر

آلاینده‌های تهدیدکننده عبارت‌اند از: آلودگی‌های نفتی، پساب‌های صنعتی (شامل فلزات سنگین)، سموم کشاورزی (انواع آفت‌کش‌ها)، زباله‌های رادیواکتیو، پساب و زباله‌های خانگی و آلودگی‌های صوتی (مثلاً ناشی از فعاليت پالايشگاه نفت و گاز، تردد بي‌رويه‌ی قايق و شناورهاي دريايي). آلودگی‌های مختلف فوک‌ها را مسموم و یا بیمار کرده، و برخی سموم در درازمدت سیستم ایمنی بدن فوک‌ها را مقابل بیماری‌ها ضعیف می‌کنند و یا قدرت باروری‌شان را کاهش می‌دهند.

  • کاهش منابع غذایی

کاهش منابع غذایی فوک خزری در سال‌های اخیر به دلیل (۱) صید بی‌رویه، (۲) آلودگی‌ها و (۳) راه یافتن یک گونه‌ی مهاجم غیربومی از اقیانوس اطلس به ‌خزر (به نام شانه‌دار ژله‌ای) رخ داده است. بنا بر آمار شيلات ایران، در سال‌های اخیر جمعیت ماهی‌های كيلكا که غذای اصلی فوک خزری‌ست بيش از ٧٠ درصد کاهش یافته است.

  • شکار

در کشورهای شمال دریای خزر هر سال تعداد زیادی از فوک‌های خزری به دو منظور شکار می‌شوند: (۱) توله‌ها به خاطر خز زیبا و سفیدرنگشان برای استفاده در تولید کلاه و کت و پالتو؛ و (۲) فوک‌های بالغ جهت استفاده از گوشت و چربی‌شان برای استفاده در مزارع پرورش روباه. این شکل از شکار پیش‌تر در قزاقستان رواج داشته که خوشبختانه چند سالی است متوقف شده، اما هم‌چنان در کشور روسیه به صورت قانونی ادامه دارد و هر سال جان بیش از هزار فوک خزری را می‌گیرد.

  • گیر افتادن در تورهای ماهیگیری

گاهی فوک‌های خزری به طور اتفاقی در تورهای ماهیگیری گیر می‌افتند؛ مشکلی که در آب‌های کشور ما به وفور رخ می‌دهد. در چنین مواقعی، اگر ماهیگیران فوک را به موقع از تور نجات نداده و به مراکز درمانی نرسانند، یا فوکِ گرفتار آن‌قدر زیر آب می‌ماند تا خفه می‌شود، یا بر اثر جراحات ناشی از تور بر بدنش، بلافاصله و یا پس از رها شدن از تور تلف می‌شود. متاسفانه ماهیگیران آب‌های ایران به دلیل فاصله‌ی زیادِ مناطقِ ماهیگیری تا ایستگاهشان و گرانی سوخت قایق نمی‌توانند بیش از یک بار در روز به تورها سر بزنند. به همین دلیل، بسیاری اوقات وقتی به تور می‌رسند که دیگر فوک گرفتار بیش از ۲۰ دقیقه زیر آب مانده و خفه شده است.

یکی دیگر از علل مرگ فوک‌های خزری که خوشبختانه در دو سال گذشته با افزایش آگاهی ماهیگیران منطقه در مورد اهمیت فوک خزری، در سواحل شرقی ایران مشاهده نشده این بوده که ماهیگیرانی که فوک‌ها در تورشان گرفتار شده‌ و یا اطراف تور فوک‌ می‌دیدند با این گمان که فوک‌ها در صید ماهی رقیبشان هستند فوک‌های خزری را با ضربات پارو یا چماق به سر فوک می‌کشتند.

  • تغییرات آب و هوایی و گرمایش زمین

فوک‌های خزری ماده، توله‌هایشان را روی یخ‌های بخش‌ شمالی دریای خزر به دنیا آورده، و آنجا از آن‌ها مراقبت می‌کنند. پس گرمایش زمین و آب شدن یخ‌ها خطری جدی برایشان محسوب می‌شود.

فارسی